Ondersteuning Gemeenten

Aan de slag met omgevingskwaliteit

Medio 2018 is het wetsvoorstel voor de Invoeringswet Omgevingswet ingediend. Aan de internetconsultatie heeft het Gelders Genootschap via de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit bijgedragen. Veel aangereikte aandachtspunten zijn door politieke partijen overgenomen in hun reactie op het voorstel. Complimenten waren er van de minister voor OOK-Mooiwaarts.

Vanuit het Gelders Genootschap-speerpunt ‘Kwaliteitsborging & Omgevingswet’ zijn gemeenten voorgelicht. Tijdens de lunchgesprekken is met wethouders gesproken over kwaliteitsborging onder de Omgevingswet. Diverse monumentencommissies zijn bijgepraat over de komende veranderingen rond Erfgoed en Omgevingswet.

Onder de naam Omgevingswijs heeft het Gelders Genootschap een infoblad uitgebracht over aspecten van de Omgevingswet. Doel daarbij is om gemeenten en belangstellenden compact te informeren. De eerste drie nummers besteedden aandacht aan ‘Participatie’, ‘Kernkwaliteiten’ en de ‘Omgeving van het monument’. Volgens ontvangen reacties worden de infobladen goed gelezen.

Veel gemeenten werken momenteel aan een Omgevingsvisie. Participatie en co-creatie tussen gemeente, inwoners en stakeholders zijn leidend. En ook de beoogde cultuurverandering vormt een onderdeel van het implementatietraject.

De aanpak van de gemeente Neder-Betuwe is interessant. Inwoners zijn uitgenodigd om ‘De Schatkist van Neder-Betuwe’ te vullen met het erfgoed van de dorpen en het buitengebied. Dit leverde een hoge opkomst op en een schatkistkaart.

In de gemeenten Apeldoorn, Bergen, Gennep, Hattem, Rheden, Rijnwaarden, Overbetuwe, Hattem en Winterswijk is Gelders Genootschap betrokken bij de omgevingsvisie of het omgevingsplan. Onze ondersteuning varieert van voorlichting, inbreng expertise op het gebied van erfgoed en ruimtelijk kwaliteit tot advisering over kwaliteitsborging.

Met steun van het programma ‘Aan de slag met de Omgevingswet’ is samen met de gemeente Wijchen een project afgerond, gericht op de uitbouw van het spreekuur van de dorpsbouwmeester. De ervaringen en aanbevelingen zijn gebundeld in een factsheet.

Expertise Duurzaamheid in commissies

Vanaf 2018 versterken Mireille Huiskamp-Langendijk en Amar Sjauw En Wa – Windhorst de Commissies Ruimtelijke Kwaliteit met hun expertise duurzaamheid. Een welkome aanvulling voor het Gelders Genootschap en de commissies! Duurzaamheid, en specifiek energietransitie, is immers niet meer weg te denken bij actuele vraagstukken rondom omgevingskwaliteit. En naar de toekomst toe zal dat belang alleen maar groter worden.

 

Rol in commissies

Wat heeft duurzaamheid met ruimtelijke kwaliteit gemeen en wat is de rol van de duurzaamheidsexperts in onze commissies? Hiermee wordt in elk geval het signaal afgegeven dat duurzaamheid alles te maken heeft met ruimtelijke kwaliteit. Het is een onderwerp dat vanaf de start van een bouwinitiatief moet worden meegewogen. Om dit te realiseren zitten Mireille en Amar ook met een duidelijke missie in de commissies. Het is volgens beiden essentieel dat mensen anders leren denken en kijken. Dat betekent telkens weer uitleggen, herhalen, maar vooral inspireren.

Dit om de duurzaamheidsgedachte structureel mee te nemen. Mireille: “Neem een voorbeeld aan de natuur, die is inherent effectief, niet efficiënt. Efficiency is een begrip bedacht door mensen: steeds meer, steeds sneller etc. Daar moeten we vanaf. Leer om vooral te kijken naar effecten. Dit vergt wel een forse gedragsverandering op alle fronten: overheden, bedrijven en burgers.”

Op 8 maart 2018 hebben het Gelders Genootschap en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) in het kader van het Samenwerkingsverband Cultuurhistorie Gelderland in Oosterbeek een bijeenkomst georganiseerd voor medewerkers cultuurhistorie/erfgoed/monumenten/archeologie en Ruimtelijke Ordening bij gemeenten, de provincie, omgevingsdiensten en rijk.

De bijeenkomst concentreerde zich op erfgoed als drager van de omgevingsvisie, op de kernkwaliteiten van erfgoed en de gewijzigde definitie van de omgeving van het monument.

Door het verhaal van het verleden als uitgangspunt voor toekomstige ambities te nemen, kan in de omgevingsvisie een helder, aansprekend en integraal verhaal worden verteld.

 

De Gelderse bijeenkomst

Tijdens de middag werd aandacht besteed aan de plek van erfgoed in de Omgevingswet en de uitgebreide definitie van de omgeving van het monument. Ook gaf de gemeente Bronckhorst inzicht in de processen welke hebben geleid tot het Kwaliteitskader voor ontwikkelingen in de Graafschap en gaf de RCE uitleg over de wijzigingen van en de verschillende verbanden in het wettelijk kader. Ook is in werkgroepen van wisselende samenstelling zeer geanimeerd gediscussieerd over het erfgoed onder de Omgevingswet. De Gelderse bijeenkomst was de eerste in een serie van 12 bijeenkomsten welke door alle steunpunten cultureel erfgoed in hun eigen provincie zijn gehouden.

Van alle bijeenkomsten is een getekend verslag en een samenvatting beschikbaar.

 

Aan de slag met omgevingskwaliteit

Op 3 december 2018 vond in Rotterdam de werkconferentie Nederland veranderd/t plaats als afsluiting van het programma Erfgoed en Ruimte van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Samen met de RCE heeft het Gelders Genootschap een workshop verzorgd met het Waardenspel. Dit spel is speciaal voor deze workshop door beide partijen ontwikkeld. Met de nieuwe Omgevingswet wordt cultureel erfgoed onderdeel van de integrale visie op de ruimtelijke omgeving. In plaats van te denken aan een sectoraal proces is het belangrijk om te denken vanuit de opgave en daar alle disciplines bij te betrekken. Vanuit de kernkwaliteiten van erfgoed kan dan een bijdrage aan het proces worden geleverd.

Het waardenspel is een processpel dat ambtenaren en adviseurs laat nadenken vanuit de kernkwaliteiten van het erfgoed. Vervolgens kunnen de spelers kaarten kiezen met denkrichtingen en opgaven die binnen hun gemeenten spelen. De kaarten kennen een drietal opgaven: wonen, mobiliteit en duurzaamheid. Elke kaart geeft dan voor de opgave een denkrichting aan en op de achterzijde staat een voorbeeld als mogelijke oplossing. Door het kiezen van een kaart ontstaat een discussie over het erfgoed in relatie tot de opgave/denkrichting.

Aan de slag met omgevingskwaliteit

Erfgoed als drager Omgevingsvisie

Waardenspel op de conferentie Nederland veranderd/t

"In een vroeg stadium helderheid over
de contouren
van nieuw beleid"